Afsluitdijk: de oudste ecologische verbindingszone van NL

28-12-2013

Alles in ons land is mensenwerk. In Nederland hebben we zelfs bureaus als Free Nature die wildernis aanleggen, oernatuur gemaakt zoals het door iemand bedoeld is. Terwijl je kunt stellen dat ‘natuur’ juist ontstaat als onbedoeld neveneffect, zoals nu voor Natura 2000 waardevolle stuifzanden het resultaat van overbegrazing waren.

Zo kun je dan ook de Afsluitdijk zien als de eerste en grootste ecologische verbindingszone van Nederland. Waar de Zuiderzee eerder als barrière voor trekvogels diende tussen Friesland en Noord Holland, verzamelen zich tijdens de trek nu hordes vinken, piepers en ander klein zanggrut, met in hun kielzog de roofvogels. Daarom bevindt zich hier al decennia een trekvogel-telstation.

Via de dijk verspreiden zich kleine zoogdieren, waar uilen en ruigpootbuizerds op af komen en voor ze het door hebben zitten ze bij Den Oever. De sluizen van Kornwerderzand bieden beschutting aan rustende watervogels zoals grote zaagbekken. Dat zijn vrij fors uitgevallen duikeenden met zaagtanden aan de snavel. Wanneer je bij vogels een gen omzet krijgen ze weer dinotandjes.

Hoewel de aanleg van de Afsluitdijk een marien ecologische ramp was waarvan de effecten tot vandaag nog meetbaar zijn in de Waddenzee via zandhonger (het Wad verzandt nog steeds en door de Afsluitdijk verhoogde het tijverschil vele decimeters), heeft de natuur van het nadeel ook weer een voordeel kunnen maken, zonder dat één planoloog ook maar één seconde dacht aan zaagbekken, konijnen, zoogdiermigratie en ruigpootbuizerds.

Een stukje creatuur, een fenotypische extensie van Homo sapiens dat mensen met elkaar verbindt en ons land vele voordelen bracht als veiligheid en een groot zoetwater-reservoir.