Trappistenabdij Rochefort: Een vesting tegen chaos en wildernis

25-03-2013

Ik logeerde bij Benedictijner monniken van de abdij van Rochefort in de Ardennen. Zij keren de richtingloosheid en vormloosheid van het kale leven met hun strakke dagindeling en rituelen, gevoed door geloof en discipline. Met de muren van de abdij als bescherming tegen de entropie en chaoskrachten van de omringende wereld, de wildernis.

Ze creëren in hun 1600 jaar oude traditie een continuïteit die één mensenleven overstijgt, zodat het sterven van één monnik of een hele generatie niet het einde van de vesting betekent: tot nu toe slechts onderbroken door de atheistische Franse Revolutie eind achttiende eeuw tot aan Waterloo 1815. Toen moesten op Frans gezag alle abdijen en kloosters sluiten in door het Franse revolutionaire leger veroverd gebied – inclusief Rochefort.

Nu is vooral geld nodig, continue toevoer van economische energie om de chaos op afstand te houden. Met het brouwen van trappistenbier en de verkoop van 30.000 flessen per week onderhouden de monniken hun leven en de dure gebouwen, gevoed door een eigen mineraalwaterbron uit de heuvels. Tot zij, als laatste generatie het licht uit doen, omdat – 200 jaar na Franse terugtrekking- het secularisme overwon in Europa. Met de laatste monnik verlaat de ziel het gebouw van de abdij en verkruimelt het lichaam van de muren en gebouwen: de natuur neemt het roer over en chaos/wildernis is wat rest.

Hun levensstijl herinnerde Europeanen aan een opdracht: Creëer in de eindeloze stroom van dingen en chaos een plekje, een haven waar jouw voetafdruk en stempel op staat. Niet als een wanhopige vlucht, maar als urgente opdracht om de continue aanvallen op de orde in onszelf te keren, de dwang tot richtingloosheid en verstrooiing. Iedere dag opnieuw heeft een Vigilus, Laudum, Eucharistie, Primus, Sextus, Nones, Vespers en Completen, momenten waarop je ‘het idee’ had kunnen krijgen, of een besef van de heiligheid van het leven: in plaats van het maandagmorgengevoel.















1.abdijen voegen altijd iets aan het landschap toe, ze zijn geen intrusie zoals de golfplaatkastelen van de moderniteit zijn. Die ademen in hun constructie vergangelijkheid en tijdelijkheid, exact berekend op economische levensduur
1,5. De stricte observantie verbiedt monniken binnen het klooster te keuvelen
2. Ontvangst door Pere Jacques
3. Zicht op de kloosterhof, de ommuurde tuin met daarbuiten de chaos/wildernis is een erfenis van het Romeinse idee van een eigen Elysium,
4. De Romaanse abdijkerk, waar de monnik het laudum luidt
5. Het monnikenleven kent- tussen werken- 10 gebedsmomenten en vieringen waarbij in typische Gregoriaanse monotone zang 'kyrie eleison wordt gezongen. In één week zingen de monniken álle 140 psalmen
6. Pere Jaqcues toont foto's van de binnentuin in de winter met zijn nieuwste Samsung smartphone. Het is technocratisering die secularisering hielp, en die het einde betekent van de Benedictijnen in Europa: er is bijna geen jong bloed meer en ook de kerken verschrompelen
8./9: Rochefort is een trappistenabdij die heerlijk bruin bier brouwt, de 6 is mijn favoriet. Daarmee voorzien ze in de groeiende onderhoudskosten
10. Gestorven Jezus met houtworm in de kloosterkerk
11. De bierbrouwerij draait op een eigen mineraalwaterbron
12. Buiten de abdij is een natuurreservaat, waar je ziet hoe de wildernis alles binnen kortste keren overwoekert als de mens een plek verlaat