Urwald Hasbruch

12-03-2011

Tussen Oldenburg en Bremen ligt nog een stukje oud ‘hudewald’, Urwald Hasbruch, waar ‘afblijven met je botte tengels’ al een ruime eeuw het beheersvoorschrift is. Dit kleine snippertje van 29 hectare is kortom een uniek overblijfsel in Noordwest Europa. Het vormt een glimp van het klassieke Woud dat de Germanen en Saksen bewoonden.

De eerste vermelding van Hasbruch kwam al uit een brief van het klooster van Hude in 1258. Net als het ‘oerbos’Bialowieza in Oost Polen kun je in dit bos de hele cyclus van verjonging, ziekte en dood hout om je heen zien.

Zoals de term Hudewald al suggereert hebben we hier eigenlijk te maken met een overwoekerde varkensakker, geen maagdelijk ‘oerbos’. De eiken werden in de Middeleeuwen door varkensboeren bevoordeeld ten opzichte van de meer agressieve beuk vanwege de mast: de overdaad eikels die periodiek valt, ideaal varkensvoer waarmee je lekker vlees krijgt. Omdat mensen de beuken opruimden die eiken normaal gesproken overwoekeren, konden de eiken breed uitlopen.

Nu dankzij het ‘natuurlijke’nietsdoen, wordt de beuk (= buch, boek, waarvan de naam boek is afgeleid) alsnog de baas in het bos. Met het veranderende klimaat van de Romeinse warmteperiode koloniseerde deze schaduwsoort onze contreien ongeveer 2000 jaar geleden. Als agressieve schaduwminnende soort nam hij snel de plaats in van intensief door mensen gebruikte bomen als essen. Die gebruikten onze voorouders voor gereedschap, andere soorten werden gekapt voor woningen en stalstrooisel.

Dankzij de varkenshoeders kreeg de eik weer wat ruimte. De meest respectabele reus in Hasbruch is de 1200 jaar oude Friederikeneiche. Die was dus een jong boompje toen het christendom net in Duitsland aankwam. Verder vindt je eeuwenoude lindes, en 400 jaar oude haagbeuken met groeven die op spookachtige gezichten lijken.

Met de muziek van Faun, een Duitse heidense folkband in mijn hoofd vroeg ik het woud om een glimp van een wereld, waar de natuur de baas is in samenspraak met Germaanse krijgers, dwergen, elfen en verleidelijke nymfen. Tot kakelende Nordic Walkers en het geraas van de E22 je weer in de echte wereld zetten van twee halen één betalen, asfalt en beton. Alleen je verbeelding biedt anno 2011 nog voldoende ontsnappingsruimte, snippertjes als Hasbruch helpen die fantasie vorm en inhoud te geven.









1. beukenwoud met lichtschijnsel van hulst
2. in een woud zonder ingrijpen maakt dood hout al snel 20 procent van de biomassa uit. In Nederland is het ook een tijdje bon ton geweest om dood hout in het bos te maken, en gold de 20 procentregel naar voorbeeld van de 'oerbossen', zoals Hasbruch en Bialowieza
3. De Friederikeneiche is 1200 jaar oud en met het zonlicht op zijn takken licht hij goudgeel op
4. Een gemengd stuk bos met haagbeuken, beuken, lindes en eiken
5. Het klooster Hude, geschriften van dit klooster vermelden al in 1258 het bestaan van Hasbruch.
6. Een haagbeuk met het gezicht van De Schreeuw van Munch